1.540 basisscholen verloren de afgelopen jaren leerlingen — 25% van alle 6.107 scholen. In Zuid-Holland krimpt bijna één op de drie scholen. En kleinere scholen scoren gemiddeld lager: de allerkleinste (onder 50 leerlingen) halen een gemiddelde score van 53,7, de grootste (500+) komen uit op 59,7.
Hoeveel scholen krimpen er?
| Trend | Aantal scholen | Percentage |
|---|---|---|
| Stabiel | 2.918 | 47,9% |
| Groeiend | 1.635 | 26,8% |
| Krimpend | 1.540 | 25,3% |
Bijna één op de vier basisscholen verliest leerlingen: 1.540 scholen verspreid over het land, en ze zijn niet gelijkmatig verdeeld.
Waar krimpen de meeste scholen?
| Provincie | % krimpende scholen | Aantal |
|---|---|---|
| Zuid-Holland | 31% | 343 van 1.109 |
| Noord-Holland | 28% | 234 van 842 |
| Zeeland | 26% | 49 van 190 |
| Groningen | 26% | 64 van 250 |
| Overijssel | 25% | 123 van 487 |
| Utrecht | 25% | 119 van 476 |
| Noord-Brabant | 24% | 196 van 814 |
| Limburg | 24% | 76 van 322 |
| Drenthe | 22% | 55 van 253 |
| Gelderland | 22% | 178 van 827 |
| Friesland | 20% | 71 van 348 |
| Flevoland | 18% | 32 van 175 |
In Zuid-Holland verliest bijna één op de drie basisscholen leerlingen. Dat hangt samen met de vergrijzing van woonwijken in steden als Rotterdam, Den Haag en Dordrecht. Flevoland is de enige provincie waar minder dan 20% krimpt, wat te verklaren is door de relatief jonge bevolking in Almere en Lelystad.
Het verschil tussen provincies zegt ook iets over de toekomst. In regio’s waar nu al veel scholen krimpen, zal het aanbod de komende jaren verder onder druk komen. Voor ouders in die gebieden wordt het belangrijker om vroeg te oriënteren op de beschikbare scholen.
Scoren kleine scholen lager?
Krimp heeft een indirect effect op prestaties. Hoe kleiner een school, hoe lager de gemiddelde toetsscore (schaal 0-100):
| Schoolgrootte | Gemiddelde score | Aantal scholen |
|---|---|---|
| 0-50 leerlingen | 53,7 | 159 |
| 50-100 leerlingen | 55,1 | 819 |
| 100-200 leerlingen | 56,5 | 1.965 |
| 200-350 leerlingen | 57,7 | 2.070 |
| 350-500 leerlingen | 58,2 | 772 |
| 500+ leerlingen | 59,7 | 215 |
Het verband is consistent: hoe groter de school, hoe hoger de gemiddelde score. De allerkleinste scholen (onder de 50 leerlingen) scoren gemiddeld 53,7 en de grootste 59,7, een verschil van 6 punten. Daar spelen meerdere dingen mee: combinatieklassen, minder budget voor specialisten, en grotere afhankelijkheid van individuele leerkrachten.
Dat wil niet zeggen dat kleine scholen per definitie slecht zijn; er zijn kleine scholen die uitstekend presteren, juist omdat ze een hechte gemeenschap vormen. Maar gemiddeld is het verband duidelijk, en krimp maakt het probleem groter.
Wanneer wordt krimp een risico?
Niet elke krimpende school is een probleem. Een school die van 350 naar 320 leerlingen gaat merkt daar weinig van, maar het wordt anders zodra een school onder de 100 leerlingen zakt. Dan worden combinatieklassen vaker nodig, wordt het moeilijker om specialisten (denk aan een intern begeleider of een vakleerkracht gym) in dienst te houden, en stijgt de kwetsbaarheid als één leerkracht uitvalt.
In het uiterste geval kan een school fuseren of sluiten. Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag, maar in krimpgebieden is het een reëel scenario omdat het CBS verwacht dat de bevolkingsdaling in regio’s als Groningen, Drenthe, Zeeland en Limburg de komende jaren aanhoudt.
Wat kun je hier als ouder mee?
Als jouw kind op een krimpende school zit hoeft dat niet direct reden tot zorg te zijn, maar het is wel iets om in de gaten te houden. Kijk naar de leerlingtrend op de pagina van de school: is het een geleidelijke daling of een steil verval, en hoeveel leerlingen heeft de school nog?
Een paar vragen die je kunt stellen:
- Heeft de school combinatieklassen, en zo ja, hoeveel?
- Is er recent een fusie aangekondigd of besproken?
- Hoe stabiel is het leerkrachtenteam?
Benieuwd hoe het met de scholen in jouw gemeente zit? Bekijk alle gemeenten en vergelijk de leerlingaantallen.
Over de data
Leerlingaantallen zijn afkomstig van DUO en bestrijken meerdere schooljaren. Een school is als “krimpend” geclassificeerd als het leerlingaantal een dalende trend laat zien over de beschikbare jaren. Lees meer over onze methodologie.