156 basisscholen in de armste buurten scoren bij de top 25% van heel Nederland. Ze bewijzen dat de buurt niet alles bepaalt.
Het idee dat een rijke buurt gelijk staat aan een goede school is hardnekkig. We deelden alle 6.000 basisscholen in vijf groepen in op basis van buurtinkomen en keken wat de toetsscores doen. Het verschil tussen armste en rijkste buurten: 4,5 punten op een schaal van 100.
Hoe sterk hangt de buurt samen met de score?
| Buurtgroep | Gemiddelde toetsscore |
|---|---|
| Groep 1 (armste buurten) | 54,5 |
| Groep 2 | 56,5 |
| Groep 3 | 57,6 |
| Groep 4 | 57,8 |
| Groep 5 (rijkste buurten) | 59,0 |
Het verschil tussen de armste en rijkste buurten is 4,5 punten op een schaal van 100. Dat is niet niks, maar het is veel minder dan je zou verwachten. Ter vergelijking: het verschil tussen scholen binnen één willekeurige grote stad is al gauw 25 tot 30 punten. De buurt verklaart veel minder dan de meeste ouders denken.
Dat betekent niet dat de buurt er niet toe doet. Kinderen in armere buurten hebben gemiddeld minder toegang tot huiswerkbegeleiding, sport en cultuur buiten school. Maar de data laat zien dat een goede school dat verschil voor een groot deel kan compenseren.
156 scholen die het patroon doorbreken
We zochten specifiek naar scholen in de armste buurten (groep 1) die toch bij de 25% best scorende scholen van heel Nederland horen. Er zijn er 156, bijna één op de vijf scholen in de minst welvarende buurten.
De vijf hoogst scorende:
| School | Gemeente | Score | Leerlingen |
|---|---|---|---|
| Rehobothschool | Zeist | 97,4 | 85 |
| Montessori Basisschool Maastricht | Maastricht | 96,9 | 395 |
| De Princenhof | Leeuwarden | 95,9 | 143 |
| De Nieuwe Link | Oss | 95,8 | 194 |
| De Wizzert | Maashorst | 95,6 | 253 |
Dit zijn geen kleine schooltjes waar toevallige uitschieters het gemiddelde opblazen. De Montessori Basisschool in Maastricht heeft 395 leerlingen, De Wizzert in Maashorst 253. Het zijn stabiele scholen die structureel boven verwachting presteren.
Wat hebben deze scholen gemeen?
Vanuit de data alleen valt dat niet helemaal te zeggen, maar er zitten patronen in.
Er zitten opvallend veel reformatorische en gereformeerde scholen bij, die over de hele linie hoger scoren (zie ook het artikel over denominaties). Sommige zijn montessori-scholen, die landelijk ook vaker leerlingen naar het VWO sturen. De rest zijn reguliere scholen, verspreid over het hele land, zonder duidelijk gemeenschappelijk kenmerk in de data.
Dat laatste is misschien het meest waardevolle inzicht: er is geen magische formule. Gewone scholen, in gewone buurten, kunnen uitstekend presteren. Wat ze delen is geen concept of denominatie, maar blijkbaar een combinatie van goed onderwijs, een sterk team en hoge verwachtingen.
Wat kun je hier als ouder mee?
Voor ouders in minder welvarende buurten is dit goed nieuws. Je buurt bepaalt niet hoe goed het onderwijs is dat je kind kan krijgen. Het loont om actief te zoeken en scholen te vergelijken, ook als je buurt niet als “goed” bekendstaat.
Kijk bij het vergelijken niet alleen naar de totaalscore. Een school die hoog scoort ondanks een lastige buurt doet iets goed, en dat kan belangrijker zijn dan de absolute score van een school die het makkelijker heeft.
Benieuwd welke scholen in jouw omgeving boven verwachting presteren? Zoek scholen bij jou in de buurt en vergelijk de scores.
Over de data
Welvarendheid van de buurt is bepaald op basis van de gemiddelde woningwaarde rondom de school (bron: CBS). Scholen zijn ingedeeld in vijf even grote groepen. Toetsscores komen van DUO (driejaargemiddelde). Lees meer over onze methodologie.